Krzyk
Z Nonsensopedii, polskiej encyklopedii humoru
Krzyk (Talpidus quintus), gatunek kreta zamieszkujący lasy północnego Mazowsza oraz okolice niewielkich miasteczek Dolnej Saksonii. Od swojego bardziej znanego kuzyna ciotecznego różni się umaszczeniem futerka oraz wielkością. Wyróżnia się także, i stąd pochodzi jego nazwa, dość donośnym głosem.
Spis treści |
[edytuj] Wygląd
Krzyki na pierwszy rzut oka bardzo łatwo pomylić z pospolitymi kretami. Wprawne oko znawcy dostrzeże jednak silniej zarysowaną i szerzej otwierającą się szczękę, bardziej cofnięty nos, oraz futerko, które jest raczej szaropopielate, aniżeli czarnobrązowe. Łapki krzyka są także bardziej chwytne aniżeli krecie, co jest wynikiem zmian ewolucyjnych i przystosowaniem w dużym stopniu do zbieractwa. Ciało krzyka jest o około połowę większe niż kreta.
Krzyk pozbawiony jest ogona nawigacyjnego, dysponuje jednakże w czubkach uszu specjalnymi receptorami nawigacyjnymi, które funkcjonują podobnie, jak nietoperza - na zasadzie ultradźwięków. Krzyk nie posiada dobrego wzroku, jednakże pozostałe zmysły ma wyczulone ponad miarę. Drogę przed sobą, najprościej rzecz ująwszy, rozpoznaje najczęściej wykrywając zapach swojego celu, ewentualnie smakując napotkane elementy (stąd, znając jego obyczaje, krzyka niekiedy łatwo wprowadzić w błąd).
[edytuj] Dieta
Krzyk po części odżywia się podobnie jak kret, często zadowalając się gąsiennicami, drobnymi robaczkami czy korzonkami. Ewolucja przystosowała go jednakże także do innego rodzaju pokarmu. Dzięki swojej wielkości oraz chwytnym łapkom potrafi wspiąć się na co odpowiedniejsze drzewa, zrywając całe kiście czereśni czy nawet niewielkie jabłka (te jednak głównie w przypadku wspólnych prób kilku krzyków, jako, że jabłka z reguły są zbyt duże, by zmieścić je do norek, wobec czego należy spożyć je na miejscu), lub aby spożyć robaka.
Krzyki nie są raczej mięsożerne, gdyż polowanie nie jest ich mocną stroną - zbyt wolno reagują na ruchy swoich potencjalnych ofiar w postaci myszy czy nieostrożnych wróbli. Pozostawioną nieostrożnie kanapką czy innym pokarmem typowo ludzkim krzyk pogardzi także.
[edytuj] Miejsce zamieszkania
Krzyki są stworzeniami typowo podziemnymi, mieszkają w norkach na głębokości od dwu do nawet pięciu metrów pod ziemią (wszystko zależne jest od rodzaju gleby oraz klimatu okolicy). Chętnie tworzą specjalne nory ku przetrwaniu w bardziej osłoniętych miejscach, między korzeniami drzew, izolując je przed nadmiarem deszczu czy powodziami. Kopce krzyków nieodróżnialne są od krecich.
Często krzyki dzielą swoje nory z zającami, ku obopólnej korzyści - małe stworzenie otrzymuje ciepło i pewne schronienie, potencjalny zając może zaś w zamian liczyć na ochronę przed drapieżnikami, których krzyk obezwładnia swoim przenikliwym głosem.
[edytuj] Wrogowie naturalni
Życie pod ziemią, prócz niebezpieczeństw natury budowlanej i atmosferycznej, jest w miarę sielskie. Niestety, krzyki posiadają wrogów w postaci innych zwierząt. Dotychczasowe badania wykazały, że najbardziej zaciekłymi wrogami naturalnymi tego stworzenia są zaskroniec i kuropatwa. Ten pierwszy z uwagi na swoją szybkość, mimo, że krzyk najczęściej potrafi wychwycić jego zapach i usłyszeć, jak się zbliża, jednakże na reakcję czasu już brak. Kuropatwa zaś dysponuje jedynie słabym słuchem, i nie jest wrażliwa na częstotliwości wydawane przez krzyka.
Inne stworzenia, jak jeże, kuny, łosie czy kury domowe, rysie leśne, niedźwiedzie i sokół wędrowny, unikają krzyka. Zdarzają się niespodziewane napaści na norki krzyków, gdzie składują one niekiedy drobne zapasy żywności (głównie idzie o orzechy i inne trudno psujące się pożywienie; krzyk je zjada, jednakże tylko w ostateczności, dysponuje bowiem niezbyt dobrym uzębieniem). Napaści takie są jednakże z reguły rzadkie i spowodowane raczej gapiostwem i głodem napadających niż zdrowym rozsądkiem.
[edytuj] Walory kulinarne
Mięso krzyka porównuje znany kucharz Irek Bieleninik do brzozy przyprawionej curry, moczonej dwa tygodnie w terpentynie. Jest ono miękkie, jednakże w smaku zupełnie obce polskiej kuchni, na dodatek trudno się je przygotowuje z uwagi na potrzebę dokładnego patroszenia krzyka (posiadają duże wole, gdzie odkładają się przypadkowo zjedzone kamyczki, pestki i ziemia).
Niemniej jednak istnieje w Toskanii szkoła La scola griddica, która specjalizuje się w przygotowaniu tamtejszych mistrzów kuchni w trudnej sztuce patroszenia krzyka. Toskańczycy, szczególnie ci z klasy średniej niższej, urodzeni w latach 70tych w okolicach Grenoble we Francji, mimo ceny tego wykwintnego dania, uważają dobrze przyrządzonego krzyka za prawdziwy delikates.
[edytuj] Krzyk w kulturze popularnej
Bez wątpienia najważniejszym przedstawieniem tego zacnego zwierzęcia w popularnej kulturze jest słynne dzieło Jana Oborniaka pod tytułem Krzyk ciszy.
Krzyk ma także swoje miejsce w literaturze światowej - gra ważną rolę drugoplanową w monumentalnej, absurdalnej powieści przygodowo-detektywistycznej Harlana Ellisona I have no mouth, and I must scream (wydanej w Polsce pod tytułem Brak mi ust, potrzebny mi krzyk).
